veiligheid:

Intrafamiliaal en partnergeweld: wie geeft welke hulp?:

Sinds 1998 is partnergeweld strafbaar. In 1999 registreerde de politiediensten bijna 6.000 gevallen van partnergeweld. Daarbij was er nauwelijks een verband aan te tonen tussen de sociale klasse en geweld. Geweld komt voor in alle lagen van de bevolking, in alle leeftijdsklassen, bij elke levensovertuiging en in alle relatievormen.

In 2001 werd het nationaal actieplan tegen het geweld ten aanzien van vrouwen, goedgekeurd voor de jaren 2001 tot 2003. Met dit plan wou men de strijd aanbinden met elke vorm van geweld. De nadruk werd gelegd op de strijd tegen het partnergeweld. Men wou de acties van de verschillende actoren werkzaam op dat terrein organiseren en beter op elkaar afstemmen.

Het bevorderen van de dialoog tussen de politiediensten, het parket, de sociale en medische diensten was van primordiaal belang wou men kennis verwerven omtrent het fenomeen van intrafamilaal en partnergeweld. Bovendien zou men hierdoor een realistischer beeld bekomen omtrent de omvang van deze problematiek. De cijfers waarover men thans beschikt verwijzen enkel maar naar die gevallen waarvan de officiële instanties kennis hebben gekregen. Exacte cijfers omtrent deze problematiek bestaan er nog niet.

In mei 2004 werd een tweede actieplan goedgekeurd voor de periode 2004-2007. Met dat nieuwe plan maakte men het mogelijk de concrete acties te versterken die worden aangewend om het partnergeweld te bestrijden op preventief, beschermend en repressief vlak. Vooral inzake preventie en opvang hebben de gemeenschappen en de gewesten uitgebreide bevoegdheden.

Het is een goede zaak dat de overheid intrafamiliaal en partnergeweld op een kordate manier wil aanpakken. Maar de eerste stap moet vaak nog worden gezet door het slachtoffer en dat is niet zo evident.

Begrippen.

Voor een goed begrip is het belangrijk een juiste omschrijving te kunnen geven aan de verschillende begrippen die hier worden aangehaald.

Partnergeweld is iedere vorm van fysiek, seksueel, psychisch of economisch geweld tussen echtgenoten of personen die samenwonen of hebben samengewoond en tussen wie een duurzame affectieve en seksuele band bestaat of bestaan heeft.

Intrafamiliaal geweld is iedere vorm van fysiek, seksueel, psychisch of economisch geweld tussen leden van een zelfde familie, ongeacht hun leeftijd. (een andere vorm van geweld is kindermishandeling)

Geweld zijn alle strafbare gedragingen die door een daad of een verzuim schade berokkenen aan de benadeelde persoon. Dat geweld kan fysiek zijn, seksueel, psychisch of zelfs economisch. Ook gedragingen die geen misdrijf lijken te zijn zoals een familiaal geschil of kind in gevaar, maar waarvan aangifte wordt gedaan bij de politie of bij het parket valt onder deze definitie.

De eerste stappen…

Politie.

Huisartsen en urgentiediensten zijn vaak de eersten die geconfronteerd worden met slachtoffers van intrafamiliaal en partnergeweld. De slachtoffers vertonen ofwel verwondingen of kneuzingen ten gevolge van de toegebrachte slagen of vertonen psychologische problemen ten gevolge van het (seksueel) geweld.

Deze slachtoffers zijn niet altijd bereid de ware toedracht van de feiten te vertellen uit schaamte, schuldgevoel of uit pure angst voor de mogelijke gevolgen (nog meer slagen of uit economische overwegingen/financiële afhankelijkheid van de partner).

Vaak is het ook niet de eerste keer dat zij worden mishandeld. Wanneer zij toch de ware toedracht van de feiten vertellen aan hun behandelende arts en een medisch attest vragen met de beschrijving van hun verwondingen, is het niet altijd om daarna klacht in te dienen bij de politie, maar eerder om de dader op die manier proberen te overhalen het niet meer te doen.

Het vergt vaak veel moed van het slachtoffer om de stap naar de politiediensten te zetten. Diegenen die toch hun weg vinden naar het politiebureau zijn meestal vergezeld van een vertrouwenspersoon op wie ze kunnen terugvallen en steun vinden bij moeilijke momenten. Deze vertrouwenspersoon is vaak een vriend(in) die op de hoogte is van de gezinssituatie of een familielid (ouder, broer/zus).

Eens bij de politiediensten zal het slachtoffer worden verhoord door een politieman of – vrouw en zal men haar/hem de mogelijkheid aanbieden om een beroep te doen op de dienst slachtofferbejegening van de politie.

Bij seksueel geweld zal op vraag van de magistraat en met akkoord van het slachtoffer overgegaan worden tot het gebruik van de set seksuele agressie.

Centra voor slachtofferhulp.

Verder zal het slachtoffer doorverwezen worden naar een centrum voor slachtofferhulp uit de regio. De centra voor slachtofferhulp bieden niet alleen psychosociale ondersteuning maar geven eveneens praktische hulp en informatie die het slachtoffer zal helpen wegwijs te worden in de wereld van politie en justitie, verzekeringen en schaderegelingen.

Onthaaltehuis.

Soms wil of kan het slachtoffer niet terugkeren naar zijn of haar woonst om redenen van onveiligheid of uit angst. Een onthaaltehuis is dan een oplossing. De verblijfplaats blijft geheim.

Het slachtoffer die daar tijdelijk onderdak vindt, dient wel bij te dragen in de kosten van het verblijf. Eventueel zal het openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn tussenkomen.

Parket.

Het gebeurt dat slachtoffers die na de klachtopname terugkeren naar huis, zich nadien terug aanbieden bij dezelfde politiedienst om hun “klacht in te trekken”. Een klacht intrekken is enkel mogelijk voor specifieke klachtmisdrijven. Intrafamiliaal en partnergeweld vallen hier niet onder. Een politieambtenaar die kennis krijgt van strafrechterlijke inbreuken is bij wet verplicht dit ter kennis te brengen aan de procureur des Konings.

Thans werd er binnen elk parket een referentiemagistraat aangeduid die de bevoorrechte gesprekspartner zal zijn van de politiediensten als van de openbare of private instellingen die zich bezighouden met de opvang van slachtoffers of het behandelen van de daders. De dossiers inzake deze problematiek zullen bij voorkeur worden behandeld door gespecialiseerde magistraten die daarvoor een specifieke opleiding hebben genoten.

Wat met de dader ?

Ook de daders van dergelijk geweld hebben nood aan begeleiding. Deze begeleiding is primordiaal om hen bewust te maken van de ernst van de gepleegde feiten en hen te responsabiliseren. Daarnaast zal men hen leren hun agressiviteit in bedwang te houden en voor conflicten andere oplossingen te vinden dan het gebruiken van geweld.

In het kader van de alternatieve gerechtelijke maatregelen, financiert Justitie projecten voor de begeleiding van plegers van echtelijk en intrafamiliaal geweld.

Hulpverlening daders.

Aan Nederlandstalige kant bestaat er twee verenigingen die in staat zijn om te zorgen voor de opvolging van de plegers van echtelijk geweld en andere vormen van geweld zoals seksueel geweld. Deze verenigingen zijn “Slachtoffer in Beeld” en “Dader in Zicht”.

Meer info:

Slachtoffer in Beeld en Dader in Zicht - Diksmuidenlaan 50 - 2600 Berchem - tel: 03 366 15 40 of een centra bij je in buurt (zie link)